Kantines in Litouwen

weblog op maandag: Roos van Put

maandag 5 oktober 2009
Opening Kompotas @ Liefhertje en de Grote Witte Reus met aan de wand fotografie van Isabella Rozendaal

“Hoe spreek je het nou uit?” vraag ik aan Robert Jan Verhagen. “Ik hoor mensen soms spreken over ‘Lieverdje en de Grote Witte Reus’, maar volgens mij klopt dat niet.”
Hij antwoordt: “We heten Liefhertje en de Grote Witte Reus, maar ik heb ook verschillende benamingen al gehoord. Zoals ‘Lieverdje en de Grote Witte Beer’, ‘Roodkapje en de Grote Witte Reus’. Of gewoon ‘de Grote Witte Reus’!”

Het is zaterdag vroeg in de avond en ik bezoek dit Haagse initiatief, opgericht door Robert Jan Verhagen en Geertje Muffels. Het is een plek waar kunst, design en ontmoeting centraal staan.

Er worden niet alleen tentoonstellingen georganiseerd, maar het initiatief verkoopt ook design, van onder anderen Vlieger en Vandam, G + N, Robbert Knight en Jurgen Bey. Ik ben hier om de opening van de tentoonstelling Kompotas van fotografe Isabella Rozendaal en de uit Litouwen afkomstige grafisch vormgeefster Indre Klimaite te bezoeken. Als ik binnenkom krijg ik meteen een typisch Litouws vruchtendrankje gepresenteerd. Zonder alcohol, lekker zoet, met op de bodem rozijnen.
Lees meer...

  
(l) Poezen met een mes in hun rug van Robbert Knight
(r) Tas van Vlieger en Vandam

Voor het project Kompotas reisde Isabella Rozendaal samen met Indre Klimaite naar Litouwen (met subsidie van Stroom). Op zoek naar kantines, waarvan de oorsprong ligt in de tijd dat dit land nog werd overheerst door de USSR.

 
(l) Indre Klimaite
(r) Robert Jan Verhagen en Isabella Rozendaal


Geertje Muffels en Robert Jan Verhagen

Nu verbaas ik me altijd over de bedrijfskantines in ons eigen land. Niets zo deprimerend als dat soort eetgelegenheden. Waar je ook komt, het ruikt er altijd hetzelfde: vettige luchten vermengd met ondefinieerbare andersoortige onwelriekende dampen. Het meubilair is ook altijd al even somber stemmend. In Litouwen blijken de kantines helemaal niet zo vreselijk te zijn. Isabella Rozendaal vertelt dat de huidige kantines in Litouwen worden gedreven door kleine zelfstandigen. Die hun uiterste best doen om elke dag lekker te koken. Aardappelen worden bij wijze van spreken ’s ochtend gerooid om ’s avonds meteen op je bord te belanden.


Isabella Rozendaal met foto van Litouwse kantine

 
(l) Opening Kompotas
(r) Canteen Guide

De kantines bepaalden jarenlang de eetcultuur in Litouwen, inmiddels zijn vele aan het verdwijnen en beide kunstenaars wilden dit stukje erfgoed voor de eeuwigheid vastleggen. In foto’s en een publicatie. De kantines waren ooit in Litouwen op grote schaal opgezet, niet alleen om iedereen van goedkoop voedsel te voorzien, maar ook om de werkende moeder van haar kooktaken te ontlasten. Op die manier kon ook de vrouw volledig participeren in het arbeidsproces.



Isabella Rozendaal concentreerde zich niet alleen op het interieur maar ook op het karakteristieke personeel dat er tegenwoordig werkzaam is en Indre Klimaite ontwierp de publicatie bij de tentoonstelling, waarin foto’s van Isabella Rozendaal zijn opgenomen met interviews en een plattegrond van alle kantines in Vilnius en Kaunas. De wereld die zij nu ontsluiten is er een van soms onverwachte schoonheid.


Opening Komputas

De kantine in het Puntukas gebouw heeft een minimalistisch interieur en tevens een bloemenwinkel in huis. Zo is ook er een kantine die is gevestigd in een chocoladefabriek, het is bovendien de eerste kantine die een fanpagina heeft op Facebook. Ook is er een kantine die bekend staat als 'The Morgue’, een bijnaam die bepaald niet uitnodigt om er te gaan lunchen. Er zijn te veel bijzondere Litouwse kantines om hier op te noemen. Met de plattegrond in de hand weet ik wel waar ik het eten ga uitproberen als ik ooit nog eens die kant op ga, al was het alleen al om de interieurs op te bekijken.


Roos van Put is hoofdredacteur van Kunstbeeld


Meer informatie over Liefhertje en de Grote Witte Reus:
>>> zie Kunstbeeld Juni 2009, Up & Upcoming, geschreven door Anna van Leeuwen.