Lege rolstoelen en pratende kunstgebitten

Multidisciplinair - Nieuwe media - Video

weblog op woensdag: Anna van Leeuwen

Donald Rodney, Psalms, 1998 (bij Marlene Dumas, Het Hooghuys, 1990-1991)

Anna van Leeuwen | Door de Beurs van Berlage rijdt een rolstoel. Bij een reeks schilderijen van Marlene Dumas houdt hij stil, hij gaat ervoor staan, zoals ik er net voor stond. De rolstoel rijdt door de tentoonstelling Niet Normaal als een postume verwijzing naar degene die hij jaren heeft gedragen, kunstenaar Donald Rodney, die zijn rolstoel als zijn vervanging op pad stuurde naar openingen.

We identificeren ons niet alleen met ons lichaam, maar ook met van alles erom heen. Wat aan je lichaam groeit en wat we er zelf aan plakken: make-up, sieraden, je bril en misschien je prothesen, implantaten. Ik schrok van de installatie Van Wieg tot Graf. Hierin hadden kunstenaars David Critchly, Suzie Freeman en Liz Lee geïnventariseerd hoeveel medicijnen een gemiddelde man en een gemiddelde vrouw tot zich nemen. Ik schrok niet van de hoeveelheid medicijnen, ik schrok van iets wat naast al die pillen was geplaatst. Daar lagen een kunstgebit, een bril en twee hoorapparaatjes. Wat er nu over is van het hoofd van iemand die is overleden: een gezicht van hulpmiddelen.

Lees meer...


David Critchly, Suzie Freeman, Liz Lee, Van Wieg tot Graf, 2009

Naar mate ons lichaam minder goed gaat functioneren, nemen hulpmiddelen het van ons over. Wat we onder ‘minder goed functioneren’ verstaan, verschilt per persoon. De volgespoten opgepompte vrouwen uit de video Forever (2006) van Julika Rudelius vinden dat lippen goed gevuld moeten zijn, borsten pront vooruit horen te staan en treffen passende maatregelen als de zwaartekracht het van wilskracht wint.


Julika Rudelius, Forever, 2006

's Avonds zie ik futuroloog Ray Kurzweil in Wintergasten beweren dat we dankzij nanotechnologie de tragedie van de dood kunnen overkomen, we moeten nog twee wetenschappelijke 'bruggen' over en dan is het gelukt. We kunnen dan lichaamscellen kunstmatig vervangen, reproduceren en herstellen. Volgens Kurzweils voorspelling komt het zo uit dat hij het precies mee zal maken, hij voorspelt zichzelf onsterfelijk.

Ik stel me het kunstgebittengezicht voor, bewegend en wel.
Is dat niet eigenlijk wat we dan zouden zijn?
Een kunstmatig residu van onszelf, een rolstoel die rondjes rijdt door een tentoonstelling?

Tegenover de utopische droom van Kurzweil heeft kunstenaar Floris Kaayk een distopie gecreëerd waarin de ziekte Metalosis Maligna vanuit implantaten ons lichaam overneemt. Een gevaarlijke wildgroei aan ijzer komt in de plaats van een arm, een been of zelfs een gedeelte van het hoofd.


Floris Kaayk, Metalosis Maligna, 2006



Op internet vind ik forums waar mensen zich bezorgd maken om Metalosis Maligna.
Het enge is dat ik me zo'n oncontroleerbare wildgroei nog veel beter kan voorstellen bij de voorspellingen van Ray Kurzweil. Ik ben benieuwd hoe de 61-jarige er over 50 jaar uit zal zien, als een robot? Als een pratend kunstgebit? Een zombie vol kunstmatige tumoren? Hij zou zelf in ieder geval niet schrikken van een arm meer of minder, het is hem alle moeite waard, als hij maar mag blijven leven.



Anna van Leeuwen schrijft over kunst en is webredacteur van www.kunstbeeld.nl


Niet Normaal - Difference on Display is tot en met 7 maart te zien in de Beurs van Berlage.
www.nietnormaal.com