Koukleumen tussen de kunst – een speciale Midzomernacht

weblog Nathalie Hartjes

zondag 20 juni 2010
Eduardo Abarao, Sanitary Stonehenge

Nathalie Hartjes | Vroeg op de zaterdagochtend vertrek ik met het openbaar vervoer naar Heeswijk, een dorp in de buurt van ’s-Hertogenbosch. De oranjegekte heerst al in de treinen, maar ik ben op weg om mee te werken aan een bijzondere midzomernachtviering op het tentoonstellingsterrein van een nieuwkomer in het Nederlandse kunstenveld dertien hectare (www.dertienhectare.nl). Wat eerst een varkenshouderij was van serieuze proporties, is nu een oase van rust, een terrein met een aanplantbos. De natuur die de industrie heeft overwonnen, of toch niet? De bladerrijke omgeving is opgesteld volgens een strak stramien, de bomen netjes in strakke rijen geplant en per ras gesorteerd.

Lees verder en bekijk het beeldverslag...

Dit is het decor van en de inspiratie voor de tentoonstelling ‘The woods that see and hear’, waarin ideeën rondom milieu, natuur en de menselijke invloed op onze omgeving beproefd worden. Een paar dagen voor de eigenlijke ‘Midzomernacht’ (gepland om tegemoet te komen aan de praktische wens van de westerse mens en zijn werk) organiseert dertien hectare een nachtelijk activiteitenprogramma, met de mogelijkheid te kamperen op locatie en tot diep in de nacht en in het donker de kunstwerken in een ander licht te beschouwen. Een aantal van de kunstwerken in de tentoonstelling zijn voor de gelegenheid aangepast, en speels worden er deze avond verwijzingen gemaakt naar Midzomernacht tradities.


Binnenin Saint John van Heather en Ivan Morisons

De spil van de avond is het bouwwerk van Heather en Ivan Morison. Dit Britse kunstenaarsechtpaar bouwde een cirkelvormige ontmoetingsplaats midden in het voormalig weiland waar nu jonge eikenboompje groeien. Inspelend op de lokale context werd het bouwwerk gevernist met ossenbloed, een oude Brabantse methode tegen verwering, maar ook kwam het bouwsel tot stand in samenwerking met Poolse arbeiders uit het nabijgelegen woonwagenkamp. Met de titel Saint John verwijst het werk naar de Poolse midzomernachtviering (Noc Świętojańska of St. Jansnacht), daar moet dus ook Pools bier bij gedronken worden en er ligt ossenworst naar Pools recept op de barbecue. De Poolse bouwvakkers zijn er ook, Pjotr roept hilariteit op met zijn nieuwe roze kapsel (een mislukte poging mee te doen met de Oranjegekte).


Poolse worstjes

Na de barbecue, een gezellige bedoening en de organisatie doet de bekende Brabantse gastvrijheid eer aan, wordt er in het schemer een filmscherm opgesteld door Maureen Prins, kunstenaar en filmmaker uit Den Bosch. De straffe wind lijkt nog even roet in het eten te gooien, maar een beetje vernuft en boerenverstand (gewoon het scherm parallel aan de wind plaatsen!) lost dat gauw op. Prins maakt naast haar eigen werk compilaties van korte films waarmee ze met haar CosyMo’s SOLAR CINEMA door het land toert.


CosyMo’s SOLAR CINEMA

Deze mobiele bioscoop werkt uitsluitend op zonne-energie en de films gaan impliciet of expliciet over duurzaamheid, met documentair werk, animatie en experimenteel. Hoogtepunt uit de reeks Go Greener Shorts is Floris Kaayk’s Order of Electrus, een droogkomische pseudodocumentaire over futuristische electronische insectensoorten.





Ivonne van der Velden

Tijdens de nachtelijke rondleiding is het wederom hilariteit, rondleidster Ivonne van der Velden is door een operatie veroordeeld tot de kruiwagen en de door de organisatie geleverde knijpkatten zijn ook een bron van vreugde. De meligheid verdwijnt echter gauw bij de confrontatie met het werk van Ives Maes.


Ives Maes


Ives Maes

De Belgische kunstenaar presenteert in de tentoonstelling een onderdeel van het project Recyclable Refugee Camp, een reeks waarschuwingsborden voor biologisch afbreekbare landmijnen staan dreigend tussen de bomen. Maes stelt met de tijdelijkheid van de mijnen zouden een ‘humane’ manier van oorlog kunnen betekenen, omdat het de voortdurende (en verstrekkende) gevolgen van deze vorm van oorlogsvoering te niet zou doen en legt daarmee de vinger op de zere plek. Het is juist die eindeloze dreiging die de landmijn tot een machtig en gewild wapen maken.


Tea Mäkipää


Tea Mäkipää by night

Niet alleen het werk van Maes doet men stil vallen. Tea Mäkipää's autokerkhof, getiteld Petrol Engine Memorial Park, wordt speciaal voor deze avond tot leven gewekt met een rumoerig en afwisselend soundtrack. Met gevoel voor vermakelijke kitsch brengt Mäkipää een tetterend orkest van toeters en andere verkeersgeluiden ten gehore als laatste ode aan het benzinetijdperk. Verder op in een bosje horen we plots een ander geluid opdoemen. Eduardo Abaroa, die elders een imposante installatie van mobiele toiletten geplaatst volgens de opstelling van Stonehenge en daarmee refereert aan midzomernachtrituelen, maakte speciaal voor deze nacht een nieuw geluidswerk dat de bezoekers onverwacht stilhoudt.


Eduardo Abarao, Sanitary Stonehenge

De nachtelijke tocht komt pas ver na 01.00 uur ten einde. Verwelkomd door een warm kampvuur, waar spontaan de laatste worsten verslonden worden, zal er nog lang na gepraat worden over de tentoonstelling. Het tentoonstellingsbezoek voelt in deze context - outdoors by night – als een gezamenlijke ontdekkingstocht. Het kijken is niet alleen reflectief, maar een continue dialoog met de medebezoekers. Zelf kruip ik vrij snel in mijn tent, kampeerder bij uitzondering, geniet ik na van de beleving een tentoonstelling waaraan ik zelf mocht meewerken op zo´n andere en onverwachte manier te beschouwen. Ik stel vast dat Pyjama Party's helemaal 2010 zijn en moedig elke kunstorganisatie, binnen of buiten, aan eens een expo-by-night te organiseren.

Foto's; Nathalie Hartjes