Alfredo Jaar @ SMBA

verslag lezing 16 april 2011

maandag 25 april 2011
Anna van Leeuwen | SMBA is tijdelijk omgetoverd tot The Marx Lounge, een installatie van Alfredo Jaar, waarin een grote tafel met boeken centraal staat. Langs de rode wanden staan een paar uitnodigend comfortabele banken met leeslampen en zelfs de vloerbedekking is rood.

Op de tafel liggen politieke, historische en filosofische boeken zij aan zij. Tijdens de opening schuifelden bezoekers voorzichtig langs de boeken, lazen de titels en af en toe werd voorzichtig een boek ter hand genomen, om het daarna weer netjes terug te leggen. Titels als THE RETURN OF THE PUBLIC en WHY MARX WAS RIGHT schreeuwen de bezoekers in kapitalen tegemoet. De opening werd verzorgd door wethouder Carolien Gehrels en Alfredo Jaar hield een korte lezing en reageerde aansluitend op vragen uit het publiek.

Lees meer...



Jelle Bouwhuis vertelt dat de The Marx Lounge hem herinnert aan een fantasie die hij heeft gehad voor SMBA: geen tentoonstellingen organiseren, maar samen met bezoekers lezen, discussiëren en studeren.





Carolien Gehrels vertelt dat het kapitalisme en het marxisme zich op een bijzondere manier tot elkaar verhouden. Ze illustreert dit door te vertellen over de band tussen Karl Marx en de familie Philips. De oprichters van Philips waren namelijk aangetrouwde verwanten van Marx en de familie sponsorde Marx. Het schijnt zelfs dat Marx een deel van zijn geschriften schreef in huizen van de familie. Gehrels: “Ik hoop dat Alfredo Jaar ons in zijn The Marx Lounge meer van dergelijke contradicties zal laten zien.”



Alfredo Jaar begint zijn korte lezing met een grapje: “Ik had geen idee dat er zo veel marxisten in Amsterdam waren.” Daarna vervolgt hij met de opmerking dat hij de tentoonstelling opdraagt aan de Nederlandse journalist Koen Wessing (1942-2011), die naar Chili ging toen hij hoorde dat daar een militaire coup plaatsvond. Jaar vergelijkt het werk van de journalist met de functie van kunst: nieuwe werkelijkheden creëren. Diezelfde rol ziet hij in de boeken op de grote leestafel: zij bieden nieuwe perspectieven, nieuwe modellen om de wereld te denken.

Jaar maakte The Marx Lounge in reactie op de financiële crisis. Terwijl hij in Liverpool verbleef, werd duidelijk dat het universitair onderwijs door de economische situatie aanzienlijk duurder zou worden. Er ontstond een groep docenten en studenten die zich als tegenbeweging organiseerden om de ‘Free University of Liverpool’ op te richten. Jaar maakte Marx Lounge voor hen en had naar eigen zeggen nooit verwacht dat de installatie vervolgens de wereld rond zou reizen: “Kun je nagaan, hoe slecht ik na alle jaren de kunstwereld ken!”
Hij legt uit dat hij niet verwacht dat alle boeken die op tafel liggen daadwerkelijk worden gelezen: “Het gaat om de aanwezigheid van 20 vierkante meter tafel vol ideeën die de wereld kunnen veranderen...”

De kunstenaar gelooft bovendien in het transformerende vermogen van kunst, vertelt hij naar aanleiding van een vraag van Jelle Bouwhuis. "Ja," zegt hij, "kunst kan alles veranderen en dat doet ze ook. Nietzsche heeft gezegd: als er geen muziek was, zou het leven verkeerd zijn. En dat geloof ik ook, zonder muziek, zonder literatuur, theater en beeldende kunst zou het leven verkeerd zijn. En alles wat we doen is politiek. We kunnen het politieke niet mijden."

Alfredo Jaar, 'The Marx Lounge',
17 apr. t/m 5 juni 2011,
SMBA, Rozenstraat 59, Amsterdam, www.smba.nl

Foto's: Anna van Leeuwen