In memoriam: Emmo Grofsmid en Karmin Kartowikromo

woensdag 8 juni 2011
Emmo Grofsmid en Karmin Kartowikromo
 
In mei 2008 richtte ik in de MKgalerie Berlin een tentoonstelling in met het werk van een aantal Rijksakademiestudenten.
Zij wisten het nog niet, maar ik wel. Dat werd een week van vrolijkheid, gezelligheid en bonding. Alles kon. Niets was teveel. We werden van de ochtend tot de avond verwend met eten en drinken. Het stond er allemaal gewoon. Het was er allemaal, als vanzelfsprekend. Ondertussen werd er hard gewerkt en veel over kunst gepraat. Technische problemen werden vakkundig opgelost. Twijfels werden gemasseerd met goede adviezen. Inrichtingstips werden gesuggereerd, nooit opgelegd.
Het resultaat was prachtig. Iedereen was er blij mee. De kunstenaars gingen, nog enigszins overdonderd, met tegenzin en een bijzondere ervaring rijker terug naar Nederland.
Dit was een typerend Emmo en Karmin moment.
Zo waren ze.

lees meer...

Ik ken geen kunstlievende Rotterdammer die nooit één van de beroemde MK openingen-met-gezamenlijke-maaltijd-toe heeft meegemaakt.
Als er vanuit de Rotterdamse galeries iets georganiseerd werd, wist je dat Emmo en Karmin tot de initiatiefnemers behoorden.
Als de belangen van de galeriehouder verdedigd moesten worden stonden ze vooraan.
Op beurzen organiseerden ze ongevraagd feestelijke bijeenkomsten met collega’s.
Het tijdschrift Tubelight, waarvan een feestelijk jubileumnummer in voorbereiding was, komt uit het brein (en vaak uit de portemonnee) van MK. Vorig jaar werd daar ‘What’s Up’ aan toegevoegd.
Ze hielden van kunst op een niet-commerciële manier. Kunst was hun leven. Ze hadden er alles voor over. Dat bleek uit hun opvallende tentoonstellingen waarbij ze geen ‘moeilijke’ kunst uit de weg gingen, dat bleek uit de werken die ze zelf verzamelden, dat bleek uit de langjarige contacten die ze met hun kunstenaars hadden.
Ze waren niet vies van een avontuurlijke stap. De galerie in Berlijn was er zo één. Ze wisten dat het daar moeilijk zou zijn, maar ze besloten het toch te proberen. Opgeven was een woord waar ze niet mee overweg konden.

Hoeveel mensen ze naast hun werk nog liefdevol opvingen, weet ik niet. Het waren er velen.
Vriendschap was echt vriendschap.
Ik ga meer dan twintig jaar met ze terug. Drie keer nodigden ze me uit om een tentoonstelling te maken, ontelbare keren was ik hun gast aan tafel, hun appartement in Berlijn stond altijd voor me open. Ze kruisten mijn leven op verwachte en onverwachte momenten.
Als alle galeriehouders zo aardig, gastvrij en integer waren, zou de kunstwereld er veel mooier uit zien.
Ik kan nog steeds niet geloven dat ze er niet meer zijn. Een stom ongeluk maakte een wreed einde aan hun leven.
Ik zal ze missen.
Rotterdam zal ze missen.
We zullen ze allemaal missen.

Rob Perrée
Amsterdam, 7 juni 2011.