Hokusai @ Martin Gropius Bau

Recensie

zondag 11 september 2011
Hokusai, Shrike, Jay, Saxifrage and Strawberries, ca. 1834, period: Iitsu, 23,9 x 17,2 cm, woodcut, paper, ink © Sumida City

Jurriaan Benschop | Een retrospectief van Hokusai (1760-1849) toont de ontwikkeling van de Japanse meester in ruim vierhonderd werken, waaronder de 36 Gezichten op de berg Fuji. Hokusai heeft vele motieven verbeeld, waaronder theaterscènes, worstelaars, courtisanes, dieren en landschappen.

Overigens niet alleen in houtsneden, waarmee hij beroemd werd, maar ook getekend en geschilderd. Een deel van zijn werk bestaat uit hoogwaardige illustraties van romans. Ook interessant zijn de Hokusai Manga, een serie schetsboeken die als voorbeeld dienden voor kunstenaars.

Lees meer...


Tsukudajima Island in Musashi province, from the series Thirty-six Views of Mount Fuji, ca. 1831, period: Iitsu, 24,8 x 37,9 cm, woodcut, paper, ink © Sumida City


Kohada Koheiji, from the Hundred Stories series, ca. 1831-32, period: Iitsu, 26,2 x 18,7 cm, Woodcut, paper, ink © Katsushika Hokusai Museum of Art

De technische vaardigheid in het werk is groot, wat echter niet overal tot interessante kunstwerken leidt. Soms bekruipt me een Kuifje in Japan-gevoel, bij de vele fantastische, stripachtige taferelen. Maar Hokusai (die tijdens zijn leven onder vele andere namen werkte) maakt overwegend indruk, met humor, stijlwisselingen of met abstracte elementen, die een verhalende voorstelling in gunstige zin "storen" en van een extra laag voorzien. Bijvoorbeeld regen die als krassende diagonaal door het beeld snijdt en als het ware een vitrage voor een landschap hangt.


Fisherman on Beach, ca. 1818-30, period: Gakyô rôjin Manji, 20,6 x 17,4 cm, Surimono, paper, ink © Sumida City


The Great Wave off the Coast of Kanagawa, from the series Thirty-six Views of Mount Fuji, ca. 1831, period: Iitsu, 25,2 x 37,6 cm, woodcut, paper, ink © Sumida City

Het hoogtepunt zijn de houtsneden die hij na zijn zestigste maakte, o.a. de beroemde Grote golf met op de achtergrond de berg Fuji. Of een landschap met een hoge waterval die eerder op een steile, massieve rotswand lijkt dan op stromend water. Het kleurgebruik in de landschappen is uniek en daarin moet ook een reden hebben gelegen dat kunstenaars als Monet en Van Gogh er inspiratie in vonden.


Lake Suwa in Shinano province, from the series Thirty-six Views of Mount Fuji, ca. 1831, period: Iitsu, 25,3 x 37,3 cm, woodcut, paper, ink © Sumida City

Het merkwaardige is dat het werk bij alle atmosferische verschillen en nuances zo onbewogen overkomt. Er is geen sprake van een persoonlijke toets, of misschien mis ik hier als Europese kijker een dimensie die Japanners wel waarnemen. Want ondanks de correspondenties met landschappen uit de westerse kunst verschijnt Hokusai vooral als een boodschapper uit een andere, fantastische wereld.

****
'Hokusai Retrospektive',
26 aug. t/m 24 okt. 2011,
Martin Gropius Bau, Berlijn (DE)