---

Max Klinger
Phantasien über einen gefundenen Handschuh, der Dame, die ihn verlor gewidmet, 1878
Collectie: Sammlung Scharf-Gestenberg, Berlijn

Anna van Leeuwen | 'Was draußen wartet': Het klinkt bijna als een dreigement, er staat iets engs op de stoep, ga gauw naar binnen, sluit ramen en deuren en zet radio of TV aan.
In het geval van de Berlijn Biënnale is het echter geen dreigement, eerder een opdracht. Curator Kathrin Rhomberg wil zien wat kunstenaars doet met wat 'buiten' gebeurt.
Hier geen formalistische grapjes, zelfreflectie of kunstreferentie-op-kunstreferentie, maar kunstenaars die naar buiten gaan, of op z'n minst de gordijnen hebben geopend.

De meest effectieve manier om te tonen wat buiten gebeurt, blijkt, zoals we stiekem uit de journalistiek al wisten, er een (video)camera op zetten. Het levert een aantal indrukwekkende werken op, die meestal niet maakten dat ik zin kreeg naar buiten te gaan.

De Israelische documentairemaker Avi Mograbi gaat de discussie aan met Israelische grensposten:


Avi Mograbi
Details 2 & 3, 2004


Avi Mograbi
Details 2 & 3, 2004

Ruti Sela en Maayan Amir filmden een jaar lang in de toiletten van bars en nachtclubs.


Ruti Sela & Maayan Amir
Beyond guilt, 2003

Marie Voignier filmde het mediacircus rondom Jozef Fritzl, waar men bij gebrek aan nieuws vanuit de rechtbank, elkaar ging filmen en verslaan.


Marie Voignier
Hearing the shape of a drum, 2010

Verder werden er films van protestmarsen getoond van Bernard Bazile en Minerva Cuervas.

Het zal geen zijn verrassing dat de wat abstractere formele werken bij al deze reality tv wat bleekjes afstaken. Ik moest door het thema 'Was draußen wartet' denken aan het motto van de sciencefiction serie the X-files 'the truth is out there' en via dat motto dacht ik aan Bruce Naumans The true artist helps the world by revealing mystic truths.
Ik vroeg me af, moeten die 'mystieke waarheden' echt buiten worden gevonden? Goed, 'mystieke' waarheden zijn misschien wel heel erg jaren '60, maar het lijkt me niet dat Rhomberg met deze biënnale wil betogen dat alle kunstenaars zich zouden moeten omscholen tot documentairemakers?

Er is nog een ander belangrijk binnen-buiten onderscheid naast het 'binnen de galerie' versus 'buiten in de maatschappij': het binnen-in-ons en buiten-ons. Ons binnenste met alle onbewuste neigingen en fantasieën zagen we in Berlijn erg mooi verbeeld in de tentoonstelling 'Surreale Welten' in museum Sammlung Scharf-Gestenberg.


René Magritte
Sans titre, 1926


Max Ernst
Le triomphe d'amour / Fausse allégorie, 1937


Max Ernst
Le triomphe d'amour / Fausse allégorie, 1937 (detail)

Hoe het 'buiten' binnen kan komen is te zien in Max Klingers reeks etsen over een dameshandschoen die hij op de ijsbaan opraapte en hem als fetish/liefdesobject uit zijn slaap houdt:


Max Klinger
Phantasien über einen gefundenen Handschuh, der Dame, die ihn verlor gewidmet, 1878


Max Klinger
Phantasien über einen gefundenen Handschuh, der Dame, die ihn verlor gewidmet, 1878


Max Klinger
Phantasien über einen gefundenen Handschuh, der Dame, die ihn verlor gewidmet, 1878

Hoe onze eigen binnen- en buitenkant deels samenvalt werd op de biënnale prachtig getoond in een video van Ferhat Özgür, waarin twee Turkse dames van outfit wisselen. Niets voor niks is de titel Metamorphosis Chat. Met de kledingwissel worden lijken de twee wel te verpoppen: van buiten naar binnen en omgekeerd.


Ferhat Özgür,
Metamorphosis Chat, 2010


Ferhat Özgür
Metamorphosis Chat, 2010


Anna van Leeuwen schrijft over kunst en is webredacteur van www.kunstbeeld.nl

Bekijk ook:
- Beeldverslag Berlijn Biënnale
- Beeldverslag Berlijn Biënnale in KW