---

Thomas Schütte, Efficiency men, 2005

Roos van Put | Voordat ik naar Venetië vertrok, had ik een e-mail gestuurd aan de persafdeling van Punta della Dogana, waarin ik toestemming vroeg voor het nemen van foto’s. Daar hoorde ik niets meer op. Bij aankomst in het museum werd mijn naam niet gevonden op de lijst met journalisten. Mij werd verteld dat ik onder geen enkele voorwaarde foto’s mocht nemen.

Het gesprek tussen de kassadame en mij kon ik bepaald niet onder de noemer ‘vriendelijk’ rubriceren. Maar haar gedrag bleek juist uiterst beleefd in verhouding tot wat me nog te wachten stond. Ik was in Venetië, bij de François Pinault Foundation, waar net de nieuwe tentoonstelling ‘In Praise of Doubt’ is geopend, samengesteld uit zijn collectie.


Donald Judd, Untitled, 1966 met in de hoek de ezel van Maurizio Cattelan, Untitled, 2007

Dreigende suppoost
Wanneer ik in de zalen toch tracht een foto te maken van een werk van Subodh Gupta, komt een dreigende suppoost op me af en hij schreeuwt: “NO PHOTO’S!!!” Licht van slag door deze nogal ongebruikelijke vorm van menselijk contact, vervolg ik mijn weg in het museum. In de volgende zaal is het al niet anders, ook daar een suppoost die me weliswaar niet op voorhand al verbiedt om foto’s te maken maar deze staart me boos als ik binnenwandel en volgt daarna elke pas die ik zet met zijn ogen. Soms loopt hij intimiderend op me af als ik te lang stil sta en naar kunst kijk. Steeds die priemende ogen in mijn rug. Zaal na zaal na zaal.

Enigszins ongemakkelijk vervolg ik mijn weg in het museum, het is een expositie waarin het bevragen en de twijfel centraal staan. De werken die hier nu worden getoond, zouden bij de toeschouwer verschillende soorten vragen moeten oproepen, zoals “Hoe nemen we waar?”, “Wat zien we?”, “Wat is schoonheid?”. Het levert uiteindelijk een bont geheel op – kunst gemaakt door kunstenaars die we inmiddels als iconen beschouwen. Grote namen dus. Waarbij gezegd moet worden dat deze tentoonstelling goed is ingericht: vooral de werken van Donald Judd zijn met uiterste precisie in de eerste zaal opgesteld.


Marcel Broodthaers, Décor: A Conquest, 1975


Marcel Broodthaers, Décor: A Conquest, 1975

Via het minimalisme van Donald Judd kom je in de rafelranden van de samenleving in de vorm van de hoerentent Roxy's (1961) van Edward Kienholz. Daarna communiceren Paul McCarthy’s figuren op barokke wijze uitbundige vunzigheid. In het environment met de titel Décor: A Conquest (1975) van Marcel Broodthaers is te zien dat het op de Vietnamoorlog gebaseerde tafereel van toen, ook nu nog actueel is. Via de zaal met poëtische minimalistische sculpturen van Roni Horn kom je bij de lijkenzakken van Cattelan (die er overigens tijdens de vorige tentoonstelling ‘Mapping the Studio’ ook al lagen).


Edward Kienholz, Roxy's, 1961 (detail)


Edward Kienholz, Roxy's, 1961 (detail)

Na het werk van Chen Zhen, waarbij je wordt geconfronteerd met de vergankelijkheid van het leven ga je naar de kwetsbare reuzenmannen van Thomas Schütte die ook al verwijzen naar de laatste stadia in een mensenleven, om vervolgens de tijd van de jeugd weer op banale wijze te vieren met de kitscherig schreeuwerige sculpturen van Jeff Koons. Om dan weer de wanhoop in zowel angstaanjagende als humoristische vorm te zien in de wereldberoemde video Clown torture (1987) van Bruce Nauman. Daarna keer je weer terug naar de werkelijkheid van het nu met de uitgebrande auto van Adel Abdessemed . Je gaat in deze tentoonstelling steeds van het ene naar het andere uiterste. Nergens een nuance of een subtiliteit.


Maurizio Catteland, All, 2008


Roni Horn, Well and Truly, 2009/2010

Douanegebouw
Het meest geserreerd is het werk van Tatiana Trouvé. Zij maakte een site specific installatie, geïnspireerd op het gebouw zelf. Het museum was ooit een douanegebouw. Te zien zijn overblijfselen, zoals een matras (in gips), stevig vastgebonden aan een paal met een riem, gevouwen doekjes (in brons) aan de muur, en ook vormen die je niet meteen thuis kunt brengen. Deze installatie wekt de suggestie dat het spullen van mensen zijn geweest, die zij daar misschien ooit hebben achtergelaten. Ze tonen sporen van een leven dat ooit was, maar misschien nu elders wordt geleefd. Vooral in deze installatie lijkt het uitgangspunt van de tentoonstelling het meest te spreken: vragen over wat was en niet meer is, vragen over het aan- en afwezig zijn, over toen en nu, over je land verlaten en ergens opnieuw willen beginnen, dringen zich hier subtiel maar genadeloos op. Kruipen onder je huid en gaan niet meer weg.


Tatiana Trouvé, Appunti per una costruzione, 2011 (detail)


Chen Zhen, Un village sans frontières, 2000


Chen Zhen, Crystal Landscape of the inner body, 2000

Piranha
Het is jammer dat de suppoosten in dit museum zo onbeschoft en onvriendelijk zijn. Wanneer je ergens met je neus te dicht op staat, hoor je in de verte “DON’T TOUCH!”. Als je te lang naar iets kijkt, komt een suppoost met dezelfde vijandigheid op je af, als een hongerige piranha die bloed zoekt. Ze waren zonder uitzondering hoogst onbeleefd en onbeschoft. Van de dames aan de kassa tot de boekverkoper in de museumwinkel.

Geen idee door welke kolonel in welk vreemdelingenlegioen deze mensen zijn getraind, maar een cursusje normaal doen tegen kunstliefhebbers kan geen kwaad. Daarom, Monsieur François Pinault: Voulez-vous, s’il vous plait, élever votre surveillants mieux? Ils ne sont pas très aimables pour les visiteurs de votre museum. (Ik zet deze zin in het Frans omdat ik net in een artikel in The Financial Times heb gelezen dat hij alleen in het Frans aangesproken wil worden). bovenstaande foto’s heb ik – met gevaar voor eigen leven – uit pure dwarsigheid toch in het museum genomen. Als de suppoosten heel even een andere kant uitkeken…

Foto's: Roos van Put
(de foto's hieronder zijn afkomstig van de persafdeling van Punta della Dogana)



Bruce Nauman, 3 Heads Fountain, 2005
B. Nauman by SIAE 2011
© Palazzo Grassi, photo: ORCH orsenigo_chemollo


Adel Abdessemed, Cocktail, 2007
Courtesy of the Artist and David Zwirner, New York
© Adel Abdessemed © Palazzo Grassi, photo: ORCH orsenigo_chemollo


Jeff Koons, Hanging Heart (Red/Gold), 1994-2006
© Jeff Koons © Palazzo Grassi, photo: ORCH orsenigo_chemollo


Overzicht Paul McCarthy, Courtesy the artist and Hauser & Wirth
© Palazzo Grassi, photo: ORCH orsenigo_chemollo


Tatiana Trouvé, Notes pour une construction, 2011
Courtesy Galerie Perrotin, Paris
© Palazzo Grassi, photo: ORCH orsenigo_chemollo


Chen Zhen, Cocon du Vide, 2000
© C. Zhen by SIAE 2011
Courtesy Galleria Continua, San Gimignano/Beijing/Le Moulin
© Palazzo Grassi, photo: ORCH orsenigo_chemollo


Julie Mehretu, Untitled, 2011
Courtesy the artist and Carlier | Gebauer
© Palazzo Grassi, photo: ORCH orsenigo_chemollo


Charles Ray, Boy with Frog, 2005-2007
© Charles Ray / Courtesy Matthew Marks Gallery
© Palazzo Grassi, photo: ORCH orsenigo_chemollo


Subodh Gupta, Et tu, Duchamp ?, 2009
© Subodh Gupta
Courtesy the artist and Hauser & Wirth
© Palazzo Grassi, photo: ORCH orsenigo_chemollo

‘In Praise of Doubt’,
10 apr. 2011 t/m 31 dec. 2012
François Pinault Foundation, Punta della Dogana, Venetië
www.palazzograssi.it