---

Gastblogger Dorine van Meel startte dit najaar haar masters aan het Goldsmiths College. Dit is haar derde blog.

 

Elodie Pong, After the Empire (2008) South London Gallery

Dorine van Meel | Een nieuwe maandagavondlezing op Goldsmiths College, waar ditmaal onderzoeker en theoreticus Jaime Stapleton ons beschrijft hoe globalisatie vanaf de jaren zeventig onze ideeën over democratie, economie, de wet en cultuur ingrijpend heeft veranderd. Hij schetst ons de 'oude wereld', waar de economie een onderdeel was van onze maatschappij en cultuur, tegenover onze huidige wereld waar de maatschappij en cultuur beschouwd worden als een onderdeel van de wereldmarkt. Hij schetst een 'oude wereld' waar we geloofden in publiek goed - onderwijs, gezondheidszorg, cultuur - dat beschermd diende te worden door de overheid, omdat er een verschil zou bestaan tussen dat wat wij als maatschappij wenselijk, belangrijk of noodzakelijk achtten en dat wat de markt wenselijk, belangrijk of winstgevend achtte. ­En de markt, zo stelt Stapleton, laat slechts ruimte voor één manier van denken: 'waarde' betekent economische waarde.

En de markt, zo stelt Stapleton, laat slechts ruimte voor één manier van denken:
'waarde' betekent economische waarde.

  
Links: Lezing Mark Fisher
Rechts: Sui Kim, Tropical Dream 1 (2011) The Bloomberg New Contemporaries

Een week later spreekt Mark Fisher ons toe, filosoof en auteur van o.a.: 'Capitalist Realism: Is There No Alternative?'. Ook hij presenteert ons onze huidige maatschappij; een neo-kapitalistische samenleving waar de gejaagde consument woont, die zijn privé-tijd heeft opgegeven voor een leven waarin hij 24 uur per dag bereikbaar is en waar het idee van verveling een verouderd begrip is, aangezien behoeftes direct bevredigd kunnen worden via allerlei vormen van entertainment media. Volgens Fisher is dit gebrek aan tijd, aan verveling zelfs, een groot gevaar, want de consument leeft zijn leven op zo'n gefragmenteerde wijze, dat hij nergens echt tijd en aandacht meer voor heeft.

Wij hoeven natuurlijk niet lang te zoeken helaas, om de realiteit te vinden die deze theoretici beschrijven. Een klein voorbeeld was de vraag die mij werd gesteld aan het einde van mijn bezoek aan de Barclays bank door de baliemedewerkster: 'Bent u tevreden over de service die ik u geboden heb en zou u mijn service een cijfer willen geven van 1 tot 10?' Voor grotere voorbeelden van neo-kapitalistisch of neoliberaal denken hoeven we slechts te kijken naar het beleid van onze overheid in Nederland, met alle gevolgen van dien voor de (geestelijke) gezondheidszorg, het passend, regulier, hoger en universitair onderwijs, de culturele sector - met in mijn ogen prachtige en belangrijke instituten, zoals de Rijksacademie, de Ateliers, het NIMk, de Appel, etc. En dit neoliberale gedachtegoed beperkt zich niet tot die paar politici aan de top; mensen in mijn naaste omgeving lijken zich plots verbaasd af te vragen waarom ze inderdaad toch eigenlijk al die tijd hebben meebetaald voor diensten waar ze zelf niet direct de vruchten van plukten. Of althans, dachten niet te plukken.

Tijdens het lopen moet ik, onverwacht genoeg, af en toe een licht gevoel van cynisme onderdrukken over het protest en de mogelijke resultaten ervan.

  
Links: Hoofdgebouw Goldsmiths
Rechts: Staking en Occupy van Goldsmiths. Foto: Yachi

Enkele dagen na de lezing is Goldsmiths 'bezet', vanwege de landelijke staking van de werknemers in de publieke sector - leraren, verpleegsters, politieagenten - wiens pensioenen onder grote druk staan. Ik besluit met een groep klasgenoten naar het centrum te gaan en mee te lopen met de mars. Tijdens het lopen moet ik, onverwacht genoeg, af en toe een licht gevoel van cynisme onderdrukken over het protest en de mogelijke resultaten ervan. Gelukkig lijken mijn mededemonstranten positiever. 's Avonds volg ik in het Institute for Contemporary Arts een lezing met de titel 'The Trouble of Art School', waar o.a. Richard Wentworth, kunstenaar en hoofd van de sculptuur afdeling van de Royal College of Art, zijn zorgen uit over de afnemende steun van de overheid voor het onderwijs. Om dit te compenseren mogen universiteiten en hogescholen tot 9.000 pond aan collegegeld per jaar gaan vragen. Hij vraagt zich niet alleen hardop af of dit betekent dat we terug gaan naar onderwijs voor de elite, maar ook wie de verantwoordelijkheid kan nemen voor dit prijskaartje voor een masteropleiding in de beeldende kunst. Ik op mijn beurt vraag me af in hoeverre ik het systeem in stand houd, lijk te accepteren of zelfs normaal te vinden door het volgen van deze opleiding.

  
Links: Duncan Campbell, Arbeit (2011) Hotel
Rechts: James Richards, Not Black Out, Just Turning the Lights Off (2001) Chisenhale Gallery

In mijn ogen stelt de tijd waarin we leven ons voor een uitdaging, en die uitdaging is dat we ons wel uit móeten spreken.

Er zijn nu ruim twee maanden verstreken sinds ik begon met mijn master aan Goldsmiths en ik hoop dat ik iets heb kunnen delen van de gedachten die hier mijn dagen vullen. Misschien herinnert u zich nog mijn citaat van kunstenaar Thomas Hirschhorn in mijn eerste bericht: Where do I stand, what do I want? De urgentie van deze vraag is me in deze periode nog duidelijker geworden en ik zou er voor nu graag één reactie op willen geven. In mijn ogen stelt de tijd waarin we leven ons voor een uitdaging, en die uitdaging is dat we ons wel uit móeten spreken, dat we een positie in móeten nemen. Een die niet cynisch, onverschillig of afzijdig is, maar een kritische, open positie, van waaruit kan worden gezocht naar alternatieven. In denken, in kijken, in waarde toekennen. Mét aandacht.