---

Roos van Put | Recent kopte The Art Newspaper 'London’s museums can do more for UK tourism'. In het artikel werd niet zozeer uitgewijd over de schatten in Britse musea in relatie tot toerisme, maar kreeg het laterale denken in relatie tot collecties en toerisme alle aandacht. De auteur pleitte ervoor dat Londense musea vanuit hun verzamelingen dwarsverbanden zouden moeten leggen naar andere delen van Engeland.

Van Londen naar Margate
Een voorbeeld: wanneer buitenlandse toeristen de Tate bezoeken en werken van William Turner (1775-1851) bekijken, zouden zij ook gewezen moeten worden op de badplaats Margate (in Kent) waar in een recent opgerichte hedendaagse kunstinstelling eigentijdse kunstenaars in onderwerp aansluiten bij de fascinatie van Turner voor (het landschap en de zeegezichten van) Margate. Op die manier zou het kunsttoerisme vanuit Londen naar andere delen van Engeland bevorderd kunnen worden.

Nederland kent een vergelijkbaar probleem: toeristen richten zich op Amsterdam, zij bezoeken massaal the usual suspects zoals het Van Gogh Museum en de rest van Nederland - inclusief musea - laten ze veelal links liggen. Althans, dat zou je denken als je de bezoekersaantallen van Amsterdamse musea vergelijkt met die van Haagse musea. De vraag die een museumdirecteur uit Den Haag zich vervolgens stelt is hoe je die kunsttoeristenstroom uit de hoofdstad krijgt. Vorige week was ik getuige van een aanzet daartoe.

Hoe krijg je de kunsttoeristenstroom de hoofdstad uit?

Duet door Lightfoot/ León, foto: Victor Sokolowicz

Rome
Ik was uitgenodigd deel te nemen aan een reis naar Rome waaraan het laterale denken ten grondslag lag. Het Gemeentemuseum Den Haag, marketing gemeente Den Haag, de Nederlandse ambassade in Rome, het Nederlands Dans Theater en Transavia hadden de handen ineen geslagen. Aanleiding was de tentoonstelling  'Mondrian. L’armonia perfetta'. Deze tentoonstelling werd begin oktober 2011 geopend door Prinses Maximá en is nog tot en met 29 januari 2012 te zien in Complesso Vittoriano, een tentoonstellingsruimte die je kunt vergelijken met een Kunsthal, een museum zonder eigen collectie.


Jozias van Aartsen bekijkt de Mondriaan-tentoonstelling in Rome,  foto: Victor Sokolowicz

Benno Tempel, directeur van het Gemeentemuseum Den Haag is de curator. De tentoonstelling is vrijwel geheel samengesteld met werken uit de collectie van het Gemeentemuseum en geeft een degelijk chronologisch overzicht van het oeuvre van Mondriaan alsmede van zijn tijdgenoten. Beginnend met realisme, naar kubisme, symbolisme, impressionisme, luminisme, theosofie, tot uiteindelijk De Stijl en de perfecte harmonie die Mondriaan nastreefde. Nu is het geen nieuws dat werken uit Nederlandse collecties reizen. Voormalig directeur van het Gemeentemuseum Den Haag Wim van Krimpen maakte er min of meer zijn hobby van. Het verschil met zijn beleid in dezen en dat van Benno Tempel is dat laatstgenoemde expliciet samenwerking zoekt met andere partners dan alleen museale collega’s. Ofwel: de package deal doet zijn intrede in de wereld van de kunst. Zoals nu in de samenwerking met marketing gemeente Den Haag, de Nederlandse ambassade in Rome, het Nederlands Dans Theater en Transavia (die vanaf Rotterdam op Rome vliegt – op de weliswaar nogal onchristelijke tijd 7.15 uur).

De package deal doet zijn intrede
in de wereld van de kunst.

Met de tentoonstelling promoot Benno Tempel niet alleen het Gemeentemuseum en de collectie in het buitenland maar met de package deal ook de stad Den Haag, met haar culturele parels. Dat het uitlenen van de collectie het Gemeentemuseum geen windeieren legt wordt in eerste instantie duidelijk als je weet dat zo’n bruikleententoonstelling het museum een slordige 300.000 euro oplevert. In tijden van bezuiniging vanzelfsprekend een welkome aanvulling. Daarnaast biedt deze tentoonstelling en de reis met een Nederlandse delegatie inclusief de burgemeester van Den Haag Jozias van Aartsen – met een feestelijke avond voor speciale genodigden – niet alleen focus op Den Haag maar ook is er alle gelegenheid tot het leggen van contacten met buitenlandse kunstcollega’s en pers. Bovendien trad het NDT2 op. In de tentoonstellingsruimte, met als decor de werken van Mondriaan. Een duet van het choreografenduo Lightfoot/ León dat in vorm en inhoud naadloos aansloot bij de perfecte harmonie van Mondriaan. Paul Lightfoot gaf toelichting op het dansvocabulaire en liet vervolgens het stuk nogmaals opvoeren. Wat de reactie bij omstanders uitlokte dat ze nu anders keken en beter begrepen wat ze zagen. Ofwel: hoe context een eye-opener kan zijn.


Duet door Lightfoot/ León, foto: Victor Sokolowicz 


Duet door Lightfoot/ León, foto: Victor Sokolowicz

Engelenburcht
Die eye-opener in relatie tot context gaf het artikel in The Art Newspaper – zij het anders geïnterpreteerd – mij ook. Het artikel riep bij mij associaties op met een eerdere reis die ik naar Rome maakte waarbij ik een rondleiding kreeg langs de locaties van de opera Tosca. Met onder meer een bezoek aan de Engelenburcht waar de hoofdpersoon zelfmoord pleegt. Hierdoor beleefde ik deze opera toch anders dan voorheen. Zo zou het Gemeentemuseum Den Haag bij een dergelijke Mondriaan-tentoonstelling eveneens context kunnen bieden in de vorm van een kunsthistorische reis naar Nederland, in de voetsporen van Mondriaan.

In de voetsporen van Mondriaan. 

Beginnend in het Gemeentemuseum Den Haag met het meesterwerk Victory Boogie Woogie (dat natuurlijk niet wordt uitgeleend) en de eigen collectie, dan terug in de tijd. Met bijvoorbeeld bezoeken aan de Rijksakademie – waar Mondriaan zijn kans op de Prix de Rome aan zijn neus voorbij zag gaan omdat hij niet slaagde voor anatomie; de woning van dr. Abraham van de Velde op de Keizersgracht 608 met een plafondschildering van zijn hand; de eigentijdse Amsterdamse Galerie Slewe die werk van hedendaagse kunstenaars vertegenwoordigt die eigentijdse nazaten van Mondriaan zijn; collecties van particuliere verzamelaars in Wassenaar. In het avondprogramma een bezoek aan een NDT voorstelling en wellicht is er ook nog een avond vrij voor een voorstelling van Hans van Manen (de Mondriaan van de dans) in Amsterdam. Dan zou het Van Gogh Museum ook een vergelijkbare voetstappen reis kunnen organiseren: Van Gogh in Den Haag. Ofwel: Als de berg niet naar Mozes komt, dan komt Mozes naar de berg…